Máy Lược Rác Nước Thải Dùng Khi Nào Trong Hệ Thống Xử Lý?

Trong nhiều hệ thống xử lý nước thải công nghiệp, sự cố không bắt đầu từ bể sinh học hay máy thổi khí mà lại xuất phát từ… rác thô ở đầu vào. Bao nilon, giẻ lau, sợi vải, bã thực phẩm, mảnh nhựa – nếu không được loại bỏ ngay từ đầu, chúng sẽ làm kẹt bơm, quấn trục khuấy, tắc đường ống và khiến toàn bộ hệ thống vận hành thiếu ổn định.

Vì vậy, máy lược rác nước thải thường được lắp đặt ở công đoạn đầu của hệ thống, ngay tại hố thu hoặc trước bể điều hòa, nhằm loại bỏ rác thô và bảo vệ các thiết bị phía sau.

Máy lược rác nước thải là gì?

Máy lược rác nước thải (hay còn gọi là máy tách rác nước thải hoặc song chắn rác cơ khí) là thiết bị cơ học dùng để giữ lại các chất rắn có kích thước lớn trước khi nước thải đi vào các công đoạn xử lý tiếp theo.

Về nguyên lý, nước thải đi qua một hệ thống thanh chắn hoặc lưới có khe hở nhất định (ví dụ 10 mm, 15 mm, 20 mm…). Các vật rắn lớn hơn khe hở sẽ bị giữ lại và được cơ cấu gạt tự động hoặc thủ công đưa ra ngoài.

Có 3 dạng phổ biến:

• Song chắn rác thủ công

• Song chắn rác cơ khí bán tự động

• Máy lược rác tự động hoàn toàn

Trong các hệ thống xử lý nước thải công nghiệp có lưu lượng lớn và vận hành liên tục, máy lược rác tự động thường được ưu tiên vì tính ổn định và giảm phụ thuộc nhân công.

Vai trò của máy lược rác trong hệ thống xử lý nước thải:

1. Bảo vệ bơm chìm và thiết bị cơ khí:

Ở nhiều nhà máy thực phẩm hoặc dệt nhuộm, rác đầu vào chứa nhiều sợi vải, bao bì nhựa và chất rắn lơ lửng. Nếu không có thiết bị tách rác đầu vào, các vật này dễ quấn vào cánh bơm chìm hoặc trục máy khuấy.

Thực tế vận hành cho thấy, nhiều trạm xử lý phải tháo bơm 2–3 lần/tháng chỉ vì không có hệ thống lược rác hiệu quả.

Khi lắp máy lược rác nước thải đúng cách, tuổi thọ bơm và máy khuấy tăng đáng kể, giảm chi phí bảo trì.

2. Ổn định bể điều hòa và bể sinh học:

Rác thô nếu lọt vào bể điều hòa sẽ:

• Lắng xuống đáy gây tích tụ

• Cản trở dòng chảy

• Làm giảm hiệu quả khuấy trộn

Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu suất sinh học phía sau. Khi đó, hệ vi sinh bị phân bố không đồng đều và hiệu quả xử lý BOD/COD suy giảm.

3. Giảm tải cho toàn bộ hệ thống phía sau:

Máy lược rác công nghiệp không chỉ giúp loại bỏ rác lớn mà còn:

• Giảm lượng chất rắn đi vào bể lắng

• Giảm nguy cơ nghẹt ống

• Ổn định tải trọng cho công đoạn sinh học

Nói cách khác, đây là lớp “phòng vệ” đầu tiên của hệ thống.

Khi nào cần lắp máy lược rác tự động?

Không phải hệ thống nào cũng bắt buộc dùng loại tự động. Tuy nhiên, trong các trường hợp sau, việc đầu tư lược rác tự động là hợp lý:

• Lưu lượng trên 300–500 m³/ngày

• Nước thải chứa nhiều rác thô, bao bì, sợi

• Nhà máy hoạt động 24/7

• Hệ thống không có nhân công trực liên tục

Ví dụ giả định:

Một nhà máy chế biến thủy sản có lưu lượng 900 m³/ngày. Ban đầu chỉ dùng song chắn rác thủ công. Sau 6 tháng, bơm chìm phải bảo trì liên tục do kẹt rác. Khi chuyển sang lắp máy lược rác tự động khe hở 15 mm, tần suất sự cố giảm hơn 60%.